Moeizaam van de tweede naar de eerste lijn

Moeizaam van de tweede naar de eerste lijn


31 maart 2020

Het was een duidelijke afspraak in het Hoofdlijnenakkoord voor de medisch-specialistische zorg: een deel van de zorg moet het ziekenhuis uit, dichter bij de patiënt. Dat is immers goedkoper en laagdrempeliger.

Winst van digitale innovatie

Het is een mooie gedachte, en ik spreek regelmatig ziekenhuisbestuurders die dit ook uit de grond van hun hart willen. Telezorg is wat hen betreft de toekomst, en op allerlei plekken zijn experimenten gaande met soms positieve resultaten. Een ziekenhuis in het zuiden van het land wist het aantal polibezoeken met enkele tientallen procenten terug te dringen dankzij slimme toepassing van e-health. Een ziekenhuis in het oosten sloot zelfs een hele locatie, mede dankzij de winst van digitale innovatie.

Zorgverleneners staan niet te trappelen

Tegelijkertijd worden de doelstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord nog maar op weinig plekken ook echt gehaald. Het is dan ook lastig: ICT-toepassingen moeten echt werken en niet half, processen moeten soms stevig worden aangepast, en last but not least moet het ziekenhuis een omzetdaling accepteren. Dat is niet eenvoudig, zeker als je zoals heel wat ziekenhuizen je best moet doen het hoofd boven water te houden.

Maar er is nog een ander, bij mijn weten nog maar zelden geagendeerd probleem: zorgverleners in de eerste lijn staan niet te trappelen om zorg uit het ziekenhuis over te nemen. Ze hebben het druk genoeg, en dat wordt er de komende tijd ongetwijfeld niet beter op. Ook het aangaan van partnerships tussen de tweede en de eerste lijn, iets waarvan ik had gedacht dat het vaak zou gaan gebeuren, komt vooralsnog maar ten dele van de grond.

Een integraal Hoofdlijnenakkoord

Dit alles brengt me bij de verzuchting van minister Bruins, enkele maanden geleden, dat er eigenlijk maar één Hoofdlijnenakkoord had moeten worden gesloten. Niet alle onderdelen van de zorg afzonderlijk, maar integraal. Zodat je bijvoorbeeld over de verplaatsing van zorg van de tweede naar eerste lijn duidelijke doelstellingen had kunnen vastleggen.

Dat is onvoldoende gebeurd, en daar zijn goede redenen voor. Maar toch is het jammer. Want de zorg vraagt om een echte transformatie, anders gaan we het niet redden met z’n allen. Niet wat betreft de kosten, niet wat betreft de stijgende en steeds complexere zorgvraag en niet wat betreft de problemen op de arbeidsmarkt.

Goed vormgeven zorgtransformatie

We zullen deze zorgtransformatie goed vorm moeten geven, wil er voor volgende generaties nog kwalitatief goede zorg beschikbaar zijn. De overgang van de tweede naar de eerste lijn is daar een belangrijk onderdeel van. Ik wens iedereen die daarbij is betrokken, veel wijsheid en vooral veel doorzettingsvermogen toe.