Solliciteren? Doe maar een test

Solliciteren? Doe maar een test


13 oktober 2015

Ik herinner het me nog als de dag van gisteren: mijn eerste sollicitatiegesprek, bij een destijds vermaard softwarebedrijf. Ik had een uitnodiging op zak van de heer Van Beusekom, HR-directeur, en ik verheugde me op de ontmoeting. Ik zou wel eens even laten zien wat ik kon.

Groot was dan ook mijn verbazing, of beter: mijn teleurstelling, toen ik niet naar de werkkamer van de HR-directeur werd begeleid, maar naar een grote zaal waar tal van collega-sollicitanten over een vragenlijst zaten gebogen. ‘Zo doen we dat hier,’ zei de dame die me vergezelde. ‘Eerst een test, en als de uitslag goed is dan volgt er een gesprek.’

‘Zo doet u dat misschien,’ was mijn antwoord, ‘maar zo doe ik dat niet. Kunt u mij naar de heer Van Beusekom brengen?’

Aldus geschiedde, en ik liet de heer Van Beusekom weten dat ik onder deze voorwaarden niet eens bij zijn bedrijf wílde werken. Hij sprak zijn spijt uit maar veranderde niet van gedachten.

Beste raadgever?

Gelukkig is het met mijn loopbaan nadien toch nog goed gekomen. Ik kreeg een baan bij een dochteronderneming van hetzelfde softwarebedrijf, waarbij de sollicitatie in de volgens mij juiste volgorde verliep: eerst een gesprek, pas daarna een test.

In de 25 jaar die volgden, heb ik heel wat sollicitanten tegenover me gehad. Altijd was er een gesprek, zelden was er een test en als er al een assesment plaatsvond, was dat hooguit na indiensttreding. Het ging immers om de match, en wie kon dat beter inschatten dan ikzelf! ? Je intuïtie is toch de beste raadgever?

Lang heb ik zo gedacht, maar de laatste tijd ben ik niet meer zo zeker van mijn zaak. Het valt me op dat steeds meer grote bedrijven, zoals EY en Google, hun sollicitatieprocedure hebben gestandaardiseerd, en dat intelligentieonderzoeken daarbij een grote rol spelen. Nieuwe medewerkers worden aangenomen op basis van verslagen en van tests.

Ons feilbare denken

Het boek ‘Ons feilbare denken’ van psycholoog Daniel Kahneman versterkte me in mijn gedachte dat ik het al die jaren misschien bij het verkeerde eind heb gehad. Als Kahneman in zijn boek één ding overtuigend aantoont, dan is het wel dat we veel dingen beter denken te kunnen dan de objectieve werkelijkheid rechtvaardigt. Als wij een besluit nemen, menen wij, dan is dat een beter besluit dan dat van anderen. Waarom? Nou ja, omdat wij nu eenmaal beter zijn.

Het hoeft eigenlijk geen betoog dat dit onzin is. Natuurlijk weten we het niet beter dan een ander. Ik niet, en u evenmin. En we weten het zeker niet beter dan heel veel anderen, van wie de gebundelde kennis tot al die vragenlijsten en onderzoeken leidt.

Draai de sollicitatieprocedure eens om. Eerst een test, dan pas een gesprek. Dat laatste wil ik beslist handhaven. Eigenschappen als doorzettingsvermogen en communicatieve vaardigheden, voor een consultant van groot belang, haal je er met zo'n intelligentietest toch niet uit. Naar mijn bescheiden mening althans. Waarmee ik misschien toch iets van mijn eigenwijsheid heb behouden.

Paul de Kort