Gemeente Wierden: AI-toepassingen in de praktijk

We spraken John Sijbesma, adviseur I&A en CISO, bij de gemeente Wierden.

Organiseren van verantwoord AI-gebruik

De gemeente Wierden heeft een werkinstructie opgesteld voor medewerkers over het gebruik van AI binnen de organisatie. In deze werkinstructie staan regels beschreven over waar AI wel en niet voor ingezet mag worden en tips zoals hoe je een goede prompt schrijft voor tools zoals Copilot. Daarnaast organiseert de gemeente jaarlijkse AI-lezingen om de organisatie AI-geletterd te maken. Ook de gemeenteraad sluit hierbij aan.

John: “De volgende stap die we als gemeente willen zetten is om verder te verdiepen hoe we AI echt goed kunnen implementeren. Er is al veel informatie beschikbaar, onder andere vanuit de VNG over het gebruik van generatieve AI. Onze uitdaging is nu om al deze kennis bij elkaar te brengen. Daarbij spelen vragen als: wanneer kies je voor een openbare tool en wanneer besluit je iets in te kopen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat gegevens binnen onze eigen omgeving blijven en dat er geen inbreuk op de privacy plaatsvindt?”

AI-toepassingen in de praktijk

Wierden is een kleine gemeente waar AI-toepassingen op dit moment nog beperkt worden ingezet. Medewerkers gebruiken generatieve AI vooral ter ondersteuning bij het schrijven van beleidsstukken en presentaties. Naast het gebruik van generatieve AI wordt er binnen de gemeente ook gebruik gemaakt van vertaalapparaten: “Op sommige momenten konden we geen geschikte tolken vinden’’, vertelt John. “Daarom maken we bij drie balies nu gebruik van vertaalapparaten die werken op basis van AI. De medewerker en inwoner spreken rustig in wat ze willen zeggen en het apparaat vertaalt dit direct. Hiermee hebben we het tekort aan tolken opgelost en kunnen we ook besparen op tolkkosten.”

Experimenteren met AI

Binnen de gemeente Wierden wordt met AI geëxperimenteerd en worden regelmatig pilots uitgevoerd. In een pilot is onderzocht of AI kan helpen bij de invoering van de Omgevingswet door bestemmingsplannen om te zetten naar een omgevingsplan. Dit is nu een proces dat veel capaciteit vraagt van medewerkers. Samen met een externe partij is onderzocht of AI dit werk kan versnellen.
“Voor de pilot hebben we één aspect geselecteerd: de bouwhoogte. We gebruikten hiervoor 300 bestemmingsplannen’’, legt John uit. “We wilden zien of AI daar een generieke regel uit kon halen. Dat bleek niet haalbaar. De input was te klein om het model goed te trainen en de informatie over bouwhoogtes was in elk document anders beschreven. In het ene document stond het tekstueel, in een ander alleen als afbeelding. Daardoor zijn we vrij snel tot de conclusie gekomen dat we deze pilot moesten stoppen.”

Een voorbeeld dat werd gegeven is een pilot met een intelligent maaisysteem dat op basis van patroonherkenning kijkt of maaiafval uit bijvoorbeeld de berm vervuild is. John: “We zijn nu bezig om een intelligente camera te monteren op één van onze maaimachines, die we dit jaar willen testen zodra het maaiseizoen weer begint. Met behulp van deze camera hopen we schoon, niet vervuild maaiafval te kunnen herkennen, zodat we dit kunnen afleveren bij een boer. Die kan het vervolgens gebruiken voor landverbetering. Op deze manier hopen we een deel van het maaiafval te kunnen recyclen.”