Vijf win-win kansen voor verduurzaming en ICT-kosten die al op de ICT-agenda staan

Hitterecords, langdurige droogte, watertekorten en bosbranden. De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. Ook ICT draagt bij aan klimaatverandering: datacenters, cloudomgevingen, AI-toepassingen, netwerken en eindgebruikersapparatuur vragen steeds meer energie, water en grondstoffen. Met de snelle groei van AI neemt die impact alleen maar verder toe.

Toch staat verduurzaming van ICT bij veel organisaties niet bovenaan de agenda. CIO's, ICT-managers en bestuurders hebben te maken met andere urgente vraagstukken: netcongestie, informatiebeveiliging, data-soevereiniteit, stijgende cloudkosten en de druk om met beperkte middelen meer te bereiken. Daardoor wordt duurzaamheid, naast alle andere prioriteiten, vaak gezien als een extra opgave.

Maar dat hoeft niet. Veel van dezelfde keuzes die organisaties maken om ICT veiliger, efficiënter, betaalbaarder of minder afhankelijk te maken, kunnen namelijk óók bijdragen aan een lagere milieu-impact. Duurzaamheid hoeft daarom niet te concurreren met andere ICT-prioriteiten, maar kan er juist op aansluiten. In deze blog laten we aan de hand van vijf actuele ICT-thema's zien hoe verduurzaming en andere bestuurlijke ICT-doelstellingen hand in hand kunnen gaan.

1. Leveranciersregie: sturen op continuïteit is sturen op duurzaamheid

Cloud, AI en dataopslag zijn steeds vaker onderwerpen voor in de bestuurskamer. Mede door de snelle ontwikkelingen rondom cloud en AI kijken organisaties kritischer naar hun afhankelijkheden van leveranciers, de regie over data en de ontwikkeling van kosten. Wanneer cloud- of AI-diensten opnieuw worden beoordeeld, ontstaat een natuurlijk moment om ook duurzaamheid mee te wegen. Niet als extra eis, maar als onderdeel van goed leveranciersmanagement.

Kijk bijvoorbeeld naar het energie- en waterverbruik van datacenters, het gebruik van hernieuwbare energie (kijk verder dan enkel de certificaten), de efficiëntie van cloudinfrastructuur en de mogelijkheden om opslag flexibel op en af te schalen. Daarnaast kan worden gekeken naar de weerbaarheid van leveranciers tegen stijgende energieprijzen, verstoringen in ketens en schommelingen in grondstof- en transportkosten. Duurzaam opererende leveranciers zijn vaak minder afhankelijk van dergelijke externe factoren en kunnen daardoor stabielere dienstverlening bieden.

De win-win: organisaties versterken de regie op data, leveranciers en kosten door bewuster te sturen op de keuze voor cloud- en AI-diensten. Tegelijkertijd draagt de selectie van energiezuinige en toekomstbestendige leveranciers bij aan een lagere milieu-impact van ICT.

2. Circulaire hardware: meer waarde uit bestaande middelen

ICT-budgetten staan onder druk, terwijl de vraag naar digitale ondersteuning blijft groeien. Dat leidt regelmatig tot discussies over vervangingscycli, investeringen en de totale kosten van hardware. De productie van laptops, smartphones en servers is grotendeels verantwoordelijk voor de milieu-impact van ICT. Namelijk door het energieverbruik tijdens de productie, en door het gebruik van schaarse grondstoffen en wereldwijde transportketens.

Daarom loont het om kritisch te kijken naar vervanging van apparatuur. Niet iedere laptop hoeft direct vervangen te worden zodra de standaard afschrijvingstermijn verloopt. Door bewuster om te gaan met vervangingscycli, in te zetten op refurbishment, reparatie en hergebruik, kunnen organisaties langer waarde halen uit bestaande middelen zonder in te leveren op veiligheid of functionaliteit.

De win-win: organisaties verlagen investerings- en vervangingskosten door hardware langer te benutten en slimmer in te zetten. Daarmee neemt de vraag naar nieuwe apparatuur af en daarmee ook de milieu-impact.

3. Dataminimalisatie: goed voor beveiliging en duurzaamheid

Cyberincidenten laten regelmatig zien dat organisaties meer gegevens bewaren dan nodig is. Hoe meer data opgeslagen wordt, hoe groter het potentiële risico bij een datalek of hack.

Daarom kijken veel organisaties kritisch naar hun archiveringsbeleid, bewaartermijnen en de daadwerkelijke uitvoering daarvan. Dat gebeurt vaak vanuit informatiebeveiliging, privacywetgeving of compliance, maar biedt tegelijkertijd een duurzaamheidskans.

Minder opgeslagen data betekent minder opslagcapaciteit, minder hardware en minder energieverbruik. Individuele besparingen lijken soms beperkt, maar op grote schaal en over langere tijd kunnen de effecten aanzienlijk zijn.

De win-win: organisaties verkleinen risico's op het gebied van informatiebeveiliging, privacy en compliance door alleen noodzakelijke gegevens te bewaren. De behoefte aan opslagcapaciteit, hardware en energie daalt.

4. AI: benut de kansen, maar wees bewust van de impact

AI biedt organisaties grote kansen op het gebied van productiviteit en kwaliteitstoename. Bestuurders onderzoeken daarom volop hoe AI waarde kan toevoegen aan processen en besluitvorming. Maar AI vraagt aanzienlijk meer rekenkracht dan traditionele toepassingen. Niet iedere vraag hoeft door een groot taalmodel te worden beantwoord en niet iedere toepassing vraagt om maximale prestaties.

Daarom is het verstandig om bij AI, naast functionaliteit, ook te kijken naar proportionaliteit. Welke toepassingen leveren daadwerkelijk waarde op? Welke modellen zijn passend voor het vraagstuk? En hoeveel data en rekenkracht zijn daarvoor echt nodig? Door hier bewust keuzes in te maken, ontstaat beter inzicht in kosten en impact.

De win-win: organisaties halen meer waarde uit AI-investeringen door toepassingen doelgericht en proportioneel in te zetten. Tegelijkertijd wordt onnodig gebruik van data, rekenkracht en energie voorkomen.

5. Netcongestie: verduurzaming als antwoord op schaarste

In steeds meer regio's loopt het elektriciteitsnet tegen zijn grenzen aan. Nieuwe of zwaardere aansluitingen zijn niet altijd meer vanzelfsprekend en organisaties worden steeds afhankelijker van de beschikbare netcapaciteit. In de regio Utrecht gaat het stroomnet per 1 juli 2026 zelfs “op slot”. Het alternatief voor uitbreiden op het stroomnet is slim omgaan met de capaciteit die beschikbaar is. Voor ICT betekent dit kritisch kijken naar energieverbruik. Denk aan energiezuinigere servers en werkplekken, het beperken van onnodige dataopslag, efficiënter gebruik van cloudcapaciteit en het stimuleren van energiezuinig gedrag van medewerkers in het gebruik van ICT.

De win-win: organisaties verlagen hun energieverbruik en energiekosten en creëren meer ruimte binnen de beschikbare netcapaciteit. Daarmee wordt de ICT-omgeving duurzamer ingericht.

Duurzaamheid is geen extra ICT-prioriteit, maar versterkt goed ICT-management

Wie verduurzaming van ICT wil versnellen, hoeft niet te wachten op een apart duurzaamheidsprogramma. De kansen liggen vaak al op tafel in discussies over energie, cloud, AI, informatiebeveiliging, kostenbeheersing of hardwarevervanging.

De voorbeelden hierboven laten zien dat duurzame ICT zelden een losstaand vraagstuk is. Sterker nog: veel maatregelen die bijdragen aan een lager milieu-impact, dragen tegelijkertijd bij aan lagere kosten, meer grip op leveranciers, minder risico's en een efficiëntere inzet van middelen.

De vraag is daarom hoe duurzaamheid structureel wordt meegenomen in ICT-besluiten. Bij iedere keuze over cloud, AI, informatiebeveiliging, hardware of data kan worden afgewogen welke optie niet alleen het beste aansluit bij de organisatiedoelstellingen, maar ook de impact op energieverbruik, grondstofgebruik en CO₂-uitstoot beperkt. Zo wordt duurzaamheid een vanzelfsprekend onderdeel van goed ICT-bestuur.

Wil je sparren over de mogelijkheden binnen jouw organisatie of meer weten over duurzame ICT? Neem dan gerust contact op met één van onze adviseurs. We denken graag mee over de eerste stappen en over hoe duurzaamheid een structurele plek krijgt binnen ICT-beleid en besluitvorming