Collega Wouter Gude ging in het kader van de AI Monitor Ziekenhuizen 2026 in gesprek met het UMC Utrecht, UMC Utrecht is al jaren voorloper in medische AI-toepassingen, met name binnen de radiologie. Tegelijkertijd werkt het academisch ziekenhuis aan een vernieuwde, organisatie-overstijgende AI-strategie, om de AI-volwassenheid van de gehele organisatie te verhogen. Roëlle de Koning is programmamanager van het centrale 3AI-programma, met de pijlers Data & Infrastructuur, Research, Implementatie en Educatie. Met deze integrale benadering wordt gewerkt aan een duurzame AI-structuur voor de hele organisatie. Radioloog Firdaus Mohamed Hoesein vormt hierin een belangrijke schakel tussen onderzoek en praktijk.
Een centrale AI-strategie die de werkvloer versterkt
Het 3AI-programma is inmiddels uitgegroeid tot een organisatiebrede community. Waar het aanvankelijk begon als een initiatief om focus aan te brengen op AI binnen het onderzoekslandschap, is het nu een netwerk waarmee een grote diversiteit van afdelingen en diensten elkaar vinden, ervaringen delen en gezamenlijke randvoorwaarden vormgeven. “AI speelt overal — in zorg, onderzoek, onderwijs en bedrijfsvoering,” zegt Roëlle. “Dat kun je niet bij één afdeling beleggen. Ons doel is verbinden, richting geven en zorgen dat AI een structureel onderdeel van de manier van werken in de organisatie wordt.”
Het 3AI-programma ontwikkelde en implementeerde vijf onderzoek georiënteerde AI-labs en zijn de pijlers data, data-infrastructuur en implementatie AI in de zorg toegevoegd aan het programma. Daarnaast is er een centrale Teams-omgeving voor projectdeling en vindt regelmatige afstemming tussen onderzoekers, clinici, IT-specialisten en beleidsmakers plaats. De volgende stap is borging. “Het programma is tijdelijk, AI niet. We werken aan een structuur waarin elke afdeling zelf verantwoordelijkheid kan nemen, maar wel met gezamenlijke kaders, tooling en expertise.”
Radiologie is daarbij een natuurlijke koploper. Firdaus: “Wij werken al jaren met AI voor detectie en triage. De werkdruk is hoog, de vraag groeit en het vak verandert. AI helpt ons om slimmer te prioriteren en kwaliteit te verhogen. De koppeling met 3AI helpt ons om niet alles zelf te hoeven uitzoeken, zoals wetgeving, infrastructuur, validatie. Dat kunnen we samen oppakken.”
Centraal en decentraal samenwerken
Het UMC Utrecht-model kenmerkt zich door een regie voerende en verbindende structuur: 3AI bepaalt niet wat afdelingen doen, maar maakt samenwerking mogelijk waar dat logisch en noodzakelijk is. Bijvoorbeeld bij datakwaliteit, bekostiging en rekenkracht: thema’s die geen enkele afdeling alleen kan oplossen. “Iedereen moet elkaar kunnen vinden in zo’n groot huis met ruim 12.000 medewerkers,” aldus Roëlle. “Wij zorgen voor een duidelijk aanspreekpunt. Ook voor externe partners.”
Samenwerking met bedrijven krijgt vorm in vele vormen waaronder die binnen de AI-labs. Een goed voorbeeld hiervan is IMAGINE, een publiek-private innovatieomgeving voor beeldvorming. Hier experimenteren radiologen, onderzoekers en bedrijven in ‘sandboxes’ met nieuwe toepassingen: van workflowverbetering tot algoritmevalidatie. Kleine, praktijkgerichte stappen staan centraal.
Firdaus ziet grote waarde in die samenwerkingsvorm: “Er zijn tientallen AI-pakketten. Ik hoef niet alles zelf te beoordelen. Door IMAGINE en 3AI kunnen we gestructureerd testen wat werkt. Ik wil vooral mijn werk goed doen als radioloog. Dan helpt het enorm dat er een programma is dat de randvoorwaarden mede helpt te organiseren.”
Van onderzoek naar praktijk
AI-onderzoek floreert in het UMC Utrecht, maar implementatie vraagt om andere expertise. Daarom werkt het ziekenhuis middels een integrale aanpak, waarbij de vijf AI-labs nauw samenwerken met het AI-implementatieteam, waarin ze nadrukkelijk toewerken naar toepassing in de klinische praktijk. De doelen reiken verder dan technologie alleen: van curriculumvernieuwing in de geneeskundeopleiding tot AI-geletterdheidstrainingen voor medewerkers.
“Onderzoek levert prachtige algoritmes op,” zegt Roëlle, “maar zonder datakwaliteit, governance, evaluatiekaders en implementatiekracht komen ze niet bij de patiënt. Binnen UMCNL is een AI-roadmap opgesteld. Binnen een van de werkpakketten wordt toegewerkt naar een uniform evaluatieframework: wanneer is een AI-systeem technisch goed, ethisch verantwoord én klinisch bewezen? Pas dan kun je verantwoord opschalen.”
Firdaus herkent die uitdaging. “We zien niet altijd directe tijdswinst, maar wel kwaliteitswinst. AI helpt mij bijvoorbeeld om CT-scans op basis van afwijkingen te prioriteren. Dat is enorm waardevol. Tijdswinst is niet de juiste maatstaf. Het gaat juist om betere zorg en toekomstbestendig vakmanschap.”
AI verandert, radiologie verandert — en het ziekenhuis verandert mee
Radiologie was jarenlang hét domein voor medische AI, maar de opkomst van generatieve AI heeft het speelveld verbreed. Bestuurs- en bedrijfsvoeringstaken, onderwijs, logistiek en administratieve processen komen nu in beeld. Dat vraagt om een nieuwe strategie.
Volgens Roëlle betekent dit niet dat de klinische AI-toepassingen minder belangrijk worden. Integendeel: “De kracht zit juist in het verbinden. Patronen herkennen in beeldvorming en patronen herkennen in tekst zijn beide belangrijk. Door centraal samen te werken kunnen we leren van elkaars uitdagingen, of het nu gaat om validatie, uitlegbaarheid, integratie of datakwaliteit.”
Firdaus ziet de toekomst optimistisch tegemoet: “AI zal ons werk veranderen. Misschien neemt het onderdelen van ons werk over, maar altijd onder supervisie van de professional. Als ziekenhuis moet je laten zien dat je begrijpt waar het vak naartoe beweegt. Dat is belangrijk voor medewerkers en voor toekomstige talenten. Je bent geen aantrekkelijk ziekenhuis als je niet nadenkt over AI.”
Tot slot
Voor UMC Utrecht is AI geen verzameling losse projecten, maar een organisatiebrede beweging. Onderdeel hiervan is een community, infrastructuur, veranderaanpak en een visie op wat zorg, onderzoek en onderwijs in de toekomst nodig hebben. Roëlle: “AI is niet iets wat afkomt. Het is iets wat we blijvend moeten organiseren.” Firdaus vult aan: “En iets wat we samen moeten doen met technologiepartners, onderzoekers, collega-afdelingen en andere ziekenhuizen. Je kunt het wiel niet telkens opnieuw uitvinden.”
Terug naar het overzicht
Maak kennis met
