Waarom digitalisering thuishoort op de bestuurstafel
Digitale technologieën veranderen onze wereld. Dat geldt ook voor de zorg. AI neemt steeds vaker taken over, zoals triage, remote monitoring en eHealthtoepassingen. Digitale technologieën dringen diep door in alle lagen van organisaties en beïnvloeden in hoog tempo hoe we werken, organiseren en waarde creëren. Die snelheid en dat doordringend vermogen zetten organisaties onder druk en dwingen tot actie.
Dat vraagt om strategische keuzes op het hoogste niveau. Digitale transformatie is geen verzameling IT-projecten, maar de overgang naar een andere manier van organiseren, waarin digitale technologie een dominante rol speelt. Anders organiseren, met als doel een betere gebruikerservaring voor cliënten en hun omgeving, efficiëntere processen en het werken volgens een ander waarde- en bedrijfsmodel.
Die opgave speelt ook in de cure en de care. Maurice van den Bosch, voorzitter van de Raad van Bestuur van het AVL-NKI, zegt hierover:
“De digitale transformatie gaat over waardecreatie. Het gaat over kennis, digitaliseren en samenwerken... We kunnen niet transformeren als we het niet verankeren in een duurzaam businessmodel.”
Een digitale strategie alleen creëert geen waarde
In reactie daarop laten organisaties een digitale strategie opstellen. Maar met wisselend succes. Bestuur, directie en management formuleren samen met de organisatie een digitale visie en een roadmap. Maar wanneer ik dan na enige tijd de balans opmaak, blijkt die roadmap vooral instrumenteel te zijn geworden. De onderliggende keuzes over waardecreatie, organisatie-inrichting en sturing worden onvoldoende doorleefd en verankerd.
Dat is vaak het gevolg van onvoldoende digitaal leiderschap op bestuurlijk niveau. Niet omdat bestuurders hun verantwoordelijkheid ontlopen, maar omdat digitalisering lange tijd is gepositioneerd als een ondersteunend of technisch domein. Die werkelijkheid bestaat niet meer. Digitalisering dringt steeds verder door in primaire- en bedrijfsvoering processen en is in toenemende mate bepalend voor de koers van de organisatie als geheel. En dat raakt álle portefeuilles.
Wanneer digitalisering integraal onderdeel van de zorg is, hoort het thuis in de organisatiestrategie
De organisatie staat daarmee voor een fundamentele verandering. Producten en diensten veranderen. Processen moeten opnieuw worden ingericht. Nieuwe competenties zijn nodig en functies verschuiven. Dit zijn geen operationele vraagstukken, maar strategische keuzes die thuishoren in de kern van de organisatievisie en ‑strategie. Dat vraagt om expliciet eigenaarschap op directie‑ en bestuursniveau. Wanneer digitalisering zo’n wezenlijk onderdeel is van de geleverde zorg, is het niet logisch om de visie en keuzes daarover te positioneren in een afzonderlijke digitale strategie.
En juist daar wringt het. Waar IT en technologie vroeger vooral faciliterend waren, maken zorgtechnologie en digitale middelen nu integraal onderdeel uit van de zorgverlening. Digitale middelen zijn niet langer ondersteunend, maar medebepalend voor kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg. En als dat zo is, waarom behandelen we digitalisering dan nog als een apart thema? Te vaak blijft digitalisering beperkt tot een paragraaf in een strategiedocument of wordt gevraagd om een aparte vertaalslag naar een digitale strategie.
Door digitalisering expliciet te integreren in de organisatievisie en -strategie wordt die vertaalslag overbodig. Zorgmanagers en leidinggevenden worden immers aangesproken op het realiseren van die strategie. Wanneer digitalisering daarin een vanzelfsprekend onderdeel is, ontstaat ook op tactisch en operationeel niveau meer eigenaarschap en samenhang tussen zorg, bedrijfsvoering en technologie.
Plaats digitalisering waar zij thuishoort
Kortom: doordat IT, digitale middelen en technologie grote impact hebben op de dienstverlening, horen de visie en keuzes daarover thuis in de algemene organisatievisie en -strategie (bijvoorbeeld uitgewerkt in zorgconcepten en organisatiemodellen). Een losse, digitale strategie wordt al gauw “een feestje van de ICT”. Plaats digitalisering waar zij thuishoort: in het hart van de bestuurlijke sturing. En daarom zou ik willen pleiten: “weg met de digitale strategie”.
Wie meer wil weten over dit onderwerp kan contact met mij opnemen.
