De volgende digitale revolutie komt niet met een app, maar met een qubit
Voor veel bestuurders klinkt quantum computing nog als een ver-van-mijn-bed-show. Iets voor wetenschappers, universiteiten en futuristische laboratoria. Toch zou dat een gevaarlijke onderschatting kunnen zijn. Niet omdat quantumcomputers morgen al operationeel zijn, maar omdat de gevolgen van deze technologie vandaag al zichtbaar worden. Vooral de manier waarop we onze digitale communicatie, identiteiten en gegevens beschermen komt onder druk te staan.
In de whitepaper gaan collega's Karin en Richard hier dieper op in: De quantumrevolutie - waaorm CIO's nu moeten handelen
Waarom quantum anders is
Quantumcomputers maken gebruik van een fundamenteel andere manier van rekenen dan traditionele computers. Waar klassieke computers rekenen met bits die een waarde van 0 of 1 hebben, maken quantumcomputers gebruik van qubits die meerdere toestanden tegelijkertijd kunnen vertegenwoordigen. Daardoor kunnen zij bepaalde complexe berekeningen veel sneller uitvoeren dan conventionele computers. Dat klinkt abstract, maar de gevolgen zijn concreet. Een groot deel van de huidige digitale beveiliging is gebaseerd op wiskundige problemen die voor klassieke computers praktisch onoplosbaar zijn. Denk aan de technologie achter beveiligde internetverbindingen, digitale certificaten, elektronische handtekeningen en digitale identiteiten. Juist die technologieën komen onder druk te staan zodra quantumcomputers voldoende krachtig worden.
Het risico bestaat nu al
Het belangrijkste risico ontstaat echter niet pas wanneer quantumcomputers beschikbaar komen. Tegenstanders kunnen vandaag al versleutelde gegevens onderscheppen en opslaan om deze later alsnog te ontsleutelen. Dit principe staat bekend als Harvest Now, Decrypt Later. Voor organisaties die informatie langdurig vertrouwelijk moeten houden, zoals zorginstellingen, overheden en bedrijven met intellectueel eigendom, informatie over onze vitale infrastructuur e.d. is dit een actueel risico.
Van cybersecurity naar bestuursvraagstuk
De impact raakt veel meer dan technologie alleen. Organisaties krijgen te maken met vragen over risicomanagement, compliance, leveranciersbeleid, architectuur en investeringsbeslissingen. Vooral organisaties die onder regelgeving zoals NIS2 vallen, zullen moeten aantonen dat zij rekening houden met toekomstige dreigingen en passende maatregelen nemen om hun digitale weerbaarheid te waarborgen. Quantum readiness wordt daarmee een onderwerp voor bestuurders, toezichthouders en CIO's.
Cryptografie zit diep verweven in applicaties, cloudplatformen, digitale identiteiten, certificaten, netwerken en koppelingen met leveranciers. Een volledige migratie kan daardoor jaren in beslag nemen.
De oplossing bestaat al
Gelukkig staat de sector niet stil. Internationaal zijn inmiddels de eerste standaarden voor Post-Quantum Cryptografie (PQC) beschikbaar gekomen. Deze nieuwe generatie cryptografie is ontworpen om bestand te zijn tegen zowel klassieke als toekomstige quantumaanvallen. De uitdaging ligt niet zozeer in de beschikbaarheid van technologie, maar in de migratie. Cryptografie zit immers verweven in applicaties, netwerken, identiteitsvoorzieningen, certificaten en koppelingen met leveranciers. Het vervangen daarvan vraagt vaak een traject van langere tijd.
Hoe zorgen organisaties ervoor dat zij op tijd klaar zijn? Een pragmatische eerste stap bestaat uit drie eenvoudige vragen:
- Welke gegevens moeten over tien of twintig jaar nog vertrouwelijk zijn?
- Waar gebruiken wij vandaag cryptografie, certificaten en digitale handtekeningen?
- Welke afhankelijkheden hebben wij van leveranciers en ketenpartners?
Alleen al het beantwoorden van deze vragen levert vaak verrassende inzichten op.
Maar er zijn ook kansen met quantum computing
Quantum computing is op dit moment vaak besproken vanuit het perspectief van cybersecurity. Maar er zijn ook kansen. Quantumtechnologie kan namelijk vraagstukken oplossen waar traditionele computers tegen hun grenzen aanlopen. Vooral optimalisatie-, simulatie- en onderzoeksvraagstukken worden vaak genoemd als kansrijke toepassingsgebieden.
Voor organisaties kan dat leiden tot efficiëntere inzet van schaarse middelen. Denk aan: optimalisatie van logistieke netwerken, personeels- en capaciteitsplanning in de zorg, energiebeheer, routeplanning, onderzoek naar nieuwe materialen of medicijnen. In sectoren zoals gezondheidszorg, energie, logistiek en financiële dienstverlening wordt hier al mee geëxperimenteerd.
De meeste organisaties hoeven morgen nog geen quantumcomputer aan te schaffen. Wel is het verstandig om leveranciers te bevragen op hun visie, strategie en roadmap.
De CIO van morgen begint vandaag
De technologie levert vandaag nog geen directe bedreiging op voor de meeste organisaties, maar de voorbereidingen die nodig zijn om straks veilig te kunnen opereren kosten veel tijd. De meest toekomstbestendige organisaties zullen daarom niet wachten op de eerste grote quantumdoorbraak. Zij starten nu met het inventariseren van risico's, het vergroten van hun cryptografische wendbaarheid en het verkennen van nieuwe toepassingen.
Anderzijds kunnen zij verkennen waar quantumtechnologie op termijn waarde kan toevoegen aan de eigen bedrijfsvoering. Dat begint met een risicoanalyse, een inventarisatie van cryptografische toepassingen en een gesprek met leveranciers over hun roadmap en visie op quantum computing.
Wilt u weten hoe kwetsbaar uw organisatie is voor quantumdreigingen en welke concrete stappen u vandaag kunt zetten? Start dan met een quantum-risicoanalyse en een inventarisatie van uw cryptografische afhankelijkheden. Daarmee krijgt u snel inzicht in zowel de risico's als de kansen die het post-quantum tijdperk met zich meebrengt.
Voor meer informatie zie: De quantumrevolutie - waaorm CIO's nu moeten handelen
